İçme Suyu Standartları ve Yasal Sınır Değerler
Türkiye'de içme suyunda hangi maddenin ne kadarına izin veriliyor? Resmî yönetmeliğin tam tablosu, her parametrenin ne anlama geldiği ve hangi arıtma yönteminin neyi giderdiği.
Güncellendi: 23 Ağustos 2026·Avzem Su Arıtma teknik ekibi
- Yönetmelik
- R.G. 25730 · 17.02.2005
- Uyumlu olduğu direktif
- AB 98/83/EC
- Arsenik sınırı
- 10 µg/L
- Nitrat sınırı
- 50 mg/L
- pH aralığı
- 6,5 – 9,5
Su arıtma konuşulurken herkes “temiz su” der ama kimse temizin sınırının nerede olduğunu söylemez. Oysa bunun yasal bir cevabı var.
Türkiye’de içme suyu kalitesini belirleyen düzenleme, Sağlık Bakanlığı’nın İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik’idir (17 Şubat 2005 tarihli, 25730 sayılı Resmî Gazete). Yönetmelik, Avrupa Birliği’nin 98/83/EC sayılı içme suyu direktifiyle uyumlu olarak hazırlanmıştır.
Bu sayfada yönetmeliğin sınır değerlerini olduğu gibi veriyor, her parametrenin ne anlama geldiğini ve hangi arıtma yönteminin onu giderdiğini yanına yazıyoruz.
Sınır değerler musluğunuzda geçerli
Bu, çoğu kişinin atladığı en önemli ayrıntı. Yönetmelik uygunluğun tüketicinin musluğunda sağlanmasını esas alır — arıtma tesisinin çıkışında değil.
Yani su, tesisten standartlara uygun çıksa bile size ulaşana kadar geçtiği şehir şebekesi, bina deposu ve daire tesisatı boyunca bu sınırların içinde kalmalıdır. Kurşun ve bakır gibi borulardan suya geçen metaller için yönetmelik ayrıca, haftalık ortalamayı temsil eden numune alınmasını şart koşar.
Kimyasal parametreler — sağlık açısından kritik olanlar
Bunlar aşıldığında suyun insani tüketime uygun sayılmadığı değerlerdir.
| Parametre | Sınır değer | Birim | Ne demek, nereden gelir |
|---|---|---|---|
| Arsenik | 10 | µg/L | Jeolojik kaynaklı; bazı bölgelerde yeraltı suyunda yüksek çıkar |
| Kurşun | 10 | µg/L | Eski lehimli tesisat ve borulardan suya geçer |
| Kadmiyum | 5,0 | µg/L | Endüstriyel kirlilik, bazı boru kaplamaları |
| Cıva | 1,0 | µg/L | Endüstriyel kirlilik |
| Krom | 50 | µg/L | Endüstriyel deşarj |
| Nikel | 20 | µg/L | Armatür ve tesisat malzemeleri |
| Antimon | 5,0 | µg/L | Lehim ve bazı plastikler |
| Selenyum | 10 | µg/L | Jeolojik kaynaklı |
| Bakır | 2 | mg/L | Bakır tesisattan; suyu metalik tatlandırır |
| Nitrat | 50 | mg/L | Tarımsal gübre, atık sızıntısı |
| Nitrit | 0,50 | mg/L | Nitratın dönüşümü; bebeklerde daha riskli |
| Florür | 1,5 | mg/L | Jeolojik; fazlası diş ve kemikte lekelenme yapar |
| Bor | 1 | mg/L | Jeolojik; Türkiye’nin bazı bölgelerinde yüksek |
| Siyanür | 50 | µg/L | Endüstriyel kirlilik |
| Benzen | 1,0 | µg/L | Akaryakıt sızıntısı |
| Benzo(a)piren | 0,010 | µg/L | Boru kaplamaları, yanma ürünleri |
| Bromat | 10 | µg/L | Ozonlu dezenfeksiyonun yan ürünü |
| 1,2-dikloretan | 3,0 | µg/L | Endüstriyel çözücü |
| Tetrakloreten + trikloreten | 10 | µg/L | Kuru temizleme ve sanayi çözücüleri |
| Trihalometanlar (toplam) | 100 | µg/L | Klorun organik maddeyle tepkimesi |
| Pestisitler (her biri) | 0,10 | µg/L | Tarım ilaçları |
| Toplam pestisitler | 0,50 | µg/L | Tespit edilenlerin toplamı |
| Akrilamid | 0,1 | µg/L | Arıtmada kullanılan polimer kalıntısı |
| Epikloridin | 0,10 | µg/L | Polimer kalıntısı |
| Vinil klorür | 0,50 | µg/L | PVC boru monomer kalıntısı |
| Polisiklik aromatik hidrokarbonlar | 0,10 | µg/L | Belirli bileşiklerin toplamı |
Nitrat–nitrit kuralı: Yönetmelik ayrıca bir formül şart koşar — (nitrat ÷ 50) + (nitrit ÷ 3) değeri 1’i aşmamalıdır. Yani ikisi ayrı ayrı sınırın altında olsa bile birlikte fazla olamazlar.
Gösterge parametreleri — suyun karakteri
Bunlar doğrudan sağlık sınırı değildir; suyun kalitesi, şebekenin durumu ve suyun aşındırıcı olup olmadığı hakkında fikir verirler.
| Parametre | Sınır değer | Birim | Ne anlatır |
|---|---|---|---|
| pH | 6,5 – 9,5 | pH birimi | Asitlik/bazlık. Düşükse su borulara aşındırıcıdır |
| İletkenlik | 2500 | µS/cm (20 °C) | Toplam çözünmüş iyon yükü — mineral yoğunluğu göstergesi |
| Sodyum | 200 | mg/L | Tuzluluk. Yumuşatma sonrası bir miktar artar |
| Klorür | 250 | mg/L | Tuzlu tat; fazlası aşındırıcıdır |
| Sülfat | 250 | mg/L | Acımsı tat, fazlası laksatif etki |
| Demir | 200 | µg/L | Kırmızımsı renk, metalik tat, çamaşırda leke |
| Mangan | 50 | µg/L | Siyah lekeler, tortu |
| Alüminyum | 200 | µg/L | Arıtmada kullanılan koagülan kalıntısı |
| Amonyum | 0,50 | mg/L | Kirlilik göstergesi; dezenfeksiyonu zorlaştırır |
| Oksitlenebilirlik | 5,0 | mg/L O₂ | Organik madde yükü |
| Bulanıklık | Kabul edilebilir (*) | NTU | Askıda katı madde |
| Renk, koku, tat | Kabul edilebilir, anormal değişim yok | — | Duyusal kalite |
(*) Yüzeysel su arıtılıyorsa, arıtma sonrası bulanıklığın 1,0 NTU’yu aşmamasına dikkat edilir.
Mikrobiyolojik parametreler
| Parametre | Sınır |
|---|---|
| E. coli | 0 / 100 ml |
| Enterokok | 0 / 100 ml |
| Koliform bakteri | 0 / 100 ml |
| Clostridium perfringens | 0 / 100 ml |
| Parazitler | 0 / 100 ml |
Mikrobiyolojik parametrelerde tolerans sıfırdır. Şebeke suyunun klorlanmasının sebebi tam olarak budur: klor, su boru hattı boyunca ilerlerken bu değerlerin sıfır kalmasını sağlar.
Radyoaktivite
| Parametre | Sınır | Birim |
|---|---|---|
| Trityum | 100 | Bq/L |
| Toplam gösterge dozu | 0,10 | mSv/yıl |
| Alfa yayınlayıcılar | 0,1 | Bq/L |
| Beta yayınlayıcılar | 1 | Bq/L |
Hangi arıtma yöntemi hangi parametreye etki eder
Sınır değerleri bilmek tek başına yetmez; hangi sorunu neyin çözdüğünü bilmek gerekir.
| Parametre | Ters ozmoz | Ultrafiltrasyon | Aktif karbon | UV | Yumuşatma |
|---|---|---|---|---|---|
| Arsenik, kurşun, kadmiyum | Giderir | Etkisiz | Etkisiz | Etkisiz | Etkisiz |
| Nitrat, nitrit | Giderir | Etkisiz | Etkisiz | Etkisiz | Etkisiz |
| Florür, bor | Giderir | Etkisiz | Etkisiz | Etkisiz | Etkisiz |
| Sodyum, klorür, sülfat | Giderir | Etkisiz | Etkisiz | Etkisiz | Etkisiz |
| Klor, THM, tat-koku | Giderir | Etkisiz | Giderir | Etkisiz | Etkisiz |
| Pestisit, benzen, çözücüler | Giderir | Etkisiz | Giderir | Etkisiz | Etkisiz |
| Bulanıklık, tortu, demir partikülü | Giderir | Giderir | Kısmen | Etkisiz | Etkisiz |
| Bakteri, virüs, parazit | Giderir | Giderir | Etkisiz | Giderir | Etkisiz |
| Sertlik (Ca, Mg) | Giderir (*) | Etkisiz | Etkisiz | Etkisiz | Giderir |
(*) Ters ozmoz sertliği giderir ama yalnızca bağlandığı musluktaki suda. Evin tamamındaki kireç için su yumuşatma sistemi gerekir. Bu ayrım sektördeki en yaygın yanlış satışın kaynağıdır.
Ayrıntılı karşılaştırma için hangi arıtma yöntemi neyi giderir sayfamıza bakabilirsiniz.
“Yönetmeliğe uygun” ne demek, ne demek değil
Bir suyun yönetmeliğe uygun olması, içilebilir olduğu anlamına gelir. Ama şu üç şeyi otomatik olarak garanti etmez:
1. Sınır değerler sıfır değildir. Nitrat için sınır 50 mg/L’dir. 45 mg/L nitrat içeren bir su yasal olarak uygundur — ama 5 mg/L içeren bir sudan farklıdır.
2. Sertlik yönetmeliğin konusu değildir. 60 °F sertliğindeki bir su tamamen yasaldır ve kombinizi mahveder. Yönetmelik sağlığa bakar, cihazlarınıza değil.
3. Tat ve koku “kabul edilebilir” ölçüsündedir. Klor tadı yasal bir ihlal değildir; sadece hoşunuza gitmez.
Yani su arıtma çoğu zaman “yasadışı bir suyu yasal hâle getirmek” için değil, yasal olanın üstüne çıkmak için yapılır. Bunu açıkça söylemekte fayda var — sektörde şebeke suyunu zehir gibi gösteren anlatım dürüst değil.
Kendi suyunuzun değerlerini nasıl öğrenirsiniz
- Su idarenizin analiz sayfası. Belediyeler sonuçları yayınlamakla yükümlüdür ve genellikle ilçe ilçe verir. Listesi su sertliği hesaplama sayfamızda.
- Akredite laboratuvar. Ağır metal ve mikrobiyolojik analiz için gerekir; özellikle kuyu suyu kullanıyorsanız şart.
- Ücretsiz su analizimiz. Sertlik, iletkenlik ve pH gibi temel parametreleri evinizde ölçüyoruz. Cihaz almak zorunda değilsiniz.
Raporu elinize aldığınızda nasıl okuyacağınızı su analizi raporu nasıl okunur sayfamızda anlattık.
Bu sayfadaki teknik terimler
| Terim | Ne anlama gelir? |
|---|---|
| Parametrik değer | Yönetmeliğin bir madde için izin verdiği en yüksek miktar. Aşılması hâlinde su, insani tüketime uygun sayılmaz. |
| µg/L (mikrogram/litre) | Litrede milyonda bir gramın binde biri. 1 mg/L = 1.000 µg/L. Ağır metaller genelde bu birimle verilir çünkü çok küçük miktarları bile önemlidir. |
| Gösterge parametresi | Doğrudan sağlık riski taşımayan ama suyun kalitesi ve şebekenin durumu hakkında fikir veren değerler: pH, iletkenlik, demir, sodyum gibi. |
| İletkenlik (µS/cm) | Suyun elektrik iletme kabiliyeti. Sudaki çözünmüş iyon miktarıyla doğru orantılıdır, bu yüzden toplam mineral yükünün pratik göstergesidir. |
| NTU | Bulanıklık birimi. Yüzey suyu arıtıldıktan sonra bulanıklığın 1,0 NTU'yu aşmaması gözetilir. |
| Trihalometan (THM) | Klorun sudaki organik maddelerle tepkimesinden oluşan yan ürünler. Kloroform, bromoform ve benzerlerinin toplamı için sınır 100 µg/L'dir. |
Daha fazlası için su arıtma sözlüğüne bakabilirsiniz.
Bu konuda merak edilenler
Bu sınır değerler nerede geçerli?
Musluktan alınan numunede. Yönetmelik, uygunluğun tüketicinin musluğunda sağlanmasını esas alır. Bu önemli bir ayrıntıdır: su arıtma tesisinden çıkarken standartlara uygun olan bir su, şehir şebekesi ve bina tesisatı boyunca değişebilir. Özellikle kurşun ve bakır için yönetmelik, haftalık ortalamayı temsil eden numune alınmasını şart koşar — çünkü bu metaller borularda bekleyen suya geçer.
Su sertliğinin yasal bir üst sınırı var mı?
Hayır, yönetmelikte doğrudan bir "sertlik" sınırı yoktur. Sertlik bir sağlık parametresi değil, teknik ve ekonomik bir sorundur — kombide, makinelerde kireç birikmesine yol açar. Dolaylı olarak kalsiyum ve magnezyum iletkenlik değerine yansır ve iletkenlik için 2500 µS/cm sınırı vardır. Yani çok sert bir su yasal olarak içilebilir ama cihazlarınıza zarar verir.
Sınır değer aşılırsa ne oluyor?
Yönetmelik, aşım tespit edildiğinde durumun sebebinin araştırılmasını ve gerekli düzeltici tedbirlerin alınmasını zorunlu kılar. Sağlık açısından risk oluşturan durumlarda suyun kullanımı kısıtlanır ve tüketiciler bilgilendirilir. Bu yüzden "kaynatarak için" duyuruları yapılır.
Şebeke suyum yönetmeliğe uygunsa arıtmaya gerek var mı?
Yasal olarak gerek yok; yönetmeliğe uygun su içilebilir sudur. Ama iki nokta var. Birincisi, sınır değerler "sıfır" değildir — nitrat 50 mg/L'ye kadar yasaldır ve 35 mg/L'lik bir su uygundur ama arıtılmışından farklıdır. İkincisi, sertlik ve klor tadı gibi konular yönetmeliğin sağlık kapsamı dışındadır. Yani arıtma genellikle "yasal olmayan"ı düzeltmek için değil, yasal olanın üstüne çıkmak için yapılır.
Kuyu suyu da bu yönetmeliğe tabi mi?
Kendi kuyusundan su kullanan haneler için şebeke gibi düzenli bir denetim mekanizması yoktur; sorumluluk kullanıcıdadır. Kuyu suyunda özellikle nitrat (tarımsal gübreden), arsenik (jeolojik) ve mikrobiyolojik parametreler izlenmelidir. Kuyu suyu kullanıyorsanız akredite bir laboratuvarda analiz yaptırmanızı öneririz.
Bu değerler ne sıklıkla güncelleniyor?
Yönetmelik 2005'te yürürlüğe girdi ve zaman içinde değişiklikler yapıldı. Metinde geçen geçiş süreleri (bromat için 2007, kurşun ve trihalometanlar için 2012) dolmuştur; bugün tabloda yazan asıl parametrik değerler geçerlidir. Güncel metni Resmî Gazete'nin sitesinden doğrulayabilirsiniz.
Şişe suları da aynı sınırlara mı tabi?
Ambalajlı sular ayrı bir mevzuata tabidir ancak parametrelerin büyük bölümü örtüşür. Bir fark: ambalajlı sular için pH alt sınırı 4,5'e kadar belirlenebilir, koliform bakteri sınırı ise 250 ml'de sıfırdır.
Analiz yaptırmak istersem nereye başvurmalıyım?
Sağlık Bakanlığı'nca yetkilendirilmiş veya akredite su analiz laboratuvarlarına. Bağlı olduğunuz belediyenin su idaresi de genellikle analiz hizmeti verir. Biz ücretsiz su analizinde sertlik, iletkenlik ve pH gibi temel parametreleri yerinde ölçüyoruz; ağır metal ve mikrobiyolojik analiz için laboratuvar gerekir.
Bunları da okumak isteyebilirsiniz
Su Analizi Raporu Nasıl Okunur?
Elinizde bir su analiz raporu var ama ne anlama geldiğini bilmiyorsunuz. Satır satır, hangi değerin neyi anlattığını ve hangi rakamda ne yapmanız gerektiğini anlattık.
Okuyun →Hangi Su Arıtma Yöntemi Neyi Giderir?
Ters ozmoz, ultrafiltrasyon, aktif karbon, UV, yumuşatma, distilasyon ve kaynatma — hangisi neyi tutar, neyi tutmaz? Tek tabloda, abartısız.
Okuyun →Musluk Suyu İçilir mi? Türkiye'de Şebeke Suyu Güvenli mi?
Şebeke suyu denetleniyor ama içmiyoruz. Neden? Suyun arıtma tesisinden bardağınıza kadar yaptığı yolculuğu ve gerçek riskleri anlattık.
Okuyun →Suyunuzu ücretsiz ölçelim
Hangi cihaza ihtiyacınız olduğunu tahmin etmenize gerek yok. Evinize gelip suyunuzun sertliğini ve içeriğini ücretsiz ölçüyor, size gerçekten uygun çözümü birlikte belirliyoruz.